Πόσο φοβόμαστε την παύση και γιατί; Τι συμβαίνει όταν «σταματάμε»; Αντέχουμε την σιωπή και το κενό που αναδύεται ή το γεμίζουμε με – ακατάπαυστη φλυαρία, εξωτερικά ερεθίσματα, αέναες επιθυμίες, περιττή υπερπληροφόρηση, εικόνες 24/7, προσδοκίες, πρέπει και θέλω που μας καθηλώνουν σε μια ύπαρξη εγκεφαλική, υπεραναλυτική, μηχανικη; Φυσικά η παύση πάει κόντρα στο παραγωγικό καπιταλιστικό μοντέλο και έτσι ζούμε με την ψευδαίσθηση ότι τα ελέγχουμε όλα, μεχρί που……έρχεται μια κρίση ένα πένθος, ένας καρκίνος, ένα χωρισμός και η παύση επιβάλλεται από την ίδια την ζωή, μας αιφνιδιάζει. Αν και ακόμα και στα τραγικά πιο δύσκολα γεγονότα της ζωής μας αν έχουμε μάθει να φεύγουμε, ακόμα και τότε δεν σταματάμε να αφουγκραστουμε την πραγματικότητα, δεν το αντέχουμε. Θυμάμαι χαρακτηριστικά, μια θεραπεύομενη μου που βίωνε το πένθος και δεν την χωρούσε το σπίτι, και ενώ ήταν ήδη εξαντλημένη με την δουλειά της έπιασε και δευτερη δουλειά, για να «μην σκέφτομαι» μου είχε μοιραστεί.

Χθες είδα την καινουρια ταινία του Pedro Almodovar, Amarga Navidad.  Ιστορία μέσα σε ιστορία, η πρωταγωνίστρια βιώνει ακριβώς αυτό, το πένθος από τον θάνατο της μητέρας της που δεν σταματάει ποτέ για να θρηνήσει και μετά από έναν χρόνο οι κρίσεις πανικού την αναγκάζουν να κάνει ένα διάλειμμα και να συνδεθεί και πάλι με τον εαυτό της. Το βίωσα και εγώ προσωπικά με την αιφνίδια επίσκεψη του καρκίνου στην ζωή μου. Ένα απαραίτητο  απότομο φρένο μακράς διάρκειας και η αίσθηση ότι χάνω χρονο. Μια εσωτερική πάλη, να αφεθώ ή όχι στον περιορισμό; Όταν τελικα τα καταφερνω, αυτή η παύση κινεί μια ψυχική διαδικασία που ξεδιαλλέγει τα χλωρά από τα ξέρα, και μένει ένας εαυτός πιο ξεκάθαρος με τα σκοτάδια του και το φως του, πιο ευάλωτος αλλά ακέραιος μπροστά στην αποδοχή της  ευαλωτότητας του.

Ομως, ποια είναι τα κρυμμένα οφέλη της παύσης; Δεν είναι μόνο η ξεκουραση που έχουμε ανάγκη, όπως η μέρα χρειάζεται τη νύχτα, η παύση είναι ένα από τα  κλειδιά που έχει την δύναμη να αποκαλύψει το μυστικό, τις απαντήσεις στους γρίφους και προκλήσεις της ζωής μας αλλα και της ανθρωπότητας. Η ίδια η γη χρειάζεται την αγρανάπαυση για να γίνει πιο γόνιμη.

Ο Rollo May, o πιο γνωστός αμερικάνος υπαρξιακός ψυχολόγος στο βιβλίο του «Το θάρρος της δημιουργίας» γράφει: «Ο Αλμπερτ Αινστάιν ρώτησε κάποτε ένα φίλο μου στο Πρίνστον “Γιατί μου έρχονται οι καλύτερες ιδέες το πρωί, την ώρα που ξυρίζομαι;». Ο φίλος μου του απάντησε, όπως προσπαθώ να εκφράσω κι εγώ εδώ, ότι ο νους συχνά χρειάζεται τη χαλάρωση των εσωτερικών μηχανισμών ελέγχου – χρειάζεται να ελευθερωθεί μέσα στο όνειρο ή στην ονειροπόληση – προκειμένου να ανακύψουν οι ασυνήθιστες ιδέες.»  Συνεχίζει αναφέρομενος στον μεγάλο μαθηματικό Πουανκαρέ που γράφει ότι ανακάλυψε μια θεωρία του σε περίοδο παύσης, η οποία ήρθε σαν αιφνίδια φώτιση «Θα μπορόυσε να πει κανείς ότι η συνειδητη εργασία αποδείχτηκε γονιμότερη επειδή διακόπηκε, και αυτή η ανάσα έδωσε πάλι στην σκέψη τη δύναμη και τη φρεσκάδα της»

Δεν θα είχαν την ιδια αξία οι διακοπές όλο τον χρόνο, χώρίς την καθημερίνη εργασία. Για να έχει αξία η παύση και να μας δώσει την «χάρη» νέων νοημάτων και οπτικής, είναι προαπαιτούμενη μια ενεργή συνειδητη αφοσίωση σε μια εργασία, σε ένα ερώτημα, μια πρόκληση που θέλουμε να ξεπεράσουμε και να κατανοήσουμε, η εναλλαγή ενεργητικότητας / παθητικότητας.  Όταν επιτρέπουμε στην συνειδητη σκέψη μας να χαλαρώσει, το ασυνείδητο με το υπέροχο φαντασιακό δυναμικό του βρίσκει χώρο να εκφραστεί και να μας φανερώσει άλλες λύσεις που δεν είχαμε ποτέ διανοηθεί.

Πώς βιώνεται η παύση σε μια συνεδρία art therapy; Εμπνευσμένη από το active imagination του Carl Gustan Jung, ζητάω από τους θεραπευόμενους μου να κλείσουν τα μάτια και να αφεθούν στην ιστορία και τις φαντασιακές εικόνες που γεννιούνται μέσα τους, χωρις να τις λογοκρίνουν απλά να τις παρατηρήσουν.  Επειτα δημιουργούν με τα υλικά και χρώματα που διαλέγουν κάτι από αυτή την ιστορία που διαδραματίστηκε στην φαντασία τους όσο βίωναν την παύση. Φέρνουν στο συνειδητό φως σύμβολα και εικόνες από το ασυνείδητο τους. Είναι ιδιαιτερα ενδιαφέρον όταν με έκπληξη ανακαλύπτουν κάτι που ήδη διαισθάνονταν και δεν είχαν καταφέρει να αντιληφθούν μέσα στην γεμάτη θορύβο ασταμάτητη ζωή τους.

Ο τρόμος της παύσης έχει να κάνει με τον φόβο του θάνατου κα την ανυπαρξίας, με την κατάδυση της Περσεφόνης στον Αδη. Εκεί στο σκοτάδι κρύβεται όλος ο θησαυρος, ο ανεξερεύνητος εσωτερικός μας πλουτος,  Δεν είναι τυχαίο που ο βασιλιάς του Αδη, είναι ο τρομερός «Πλούτος» Αυτά τα δώρα και ταλέντα μας περιμένουν να τα ανακαλύψουμε, να τα ανασύρουμε και να τα  βγάλουμε στο φως, στην καθημερινότητα μας, και να καταφέρουμε να ζήσουμε μια αυθεντική ζωή.

Τι σημαίνει πάυση για εσένα;